Dünya ALS Günü

Her yıl 21 Haziran'da ALS Günü etkinlikleri düzenlenerek konuya ilişkin toplumun duyarlılık ve farkındalığı arttırılmaya çalışılmaktadır. ALS ilk kez 1869 yılında alanında öncü bir nörolog olan Fransız Jean-Martin Charcot tarafından tanımlanmıştır. Bu nedenle hastalık ilk zamanlar Charcot Hastalığı olarak adlandırılmıştı.



ALS Nedir?

ALS (Amiyotrofik Lateral Skleroz) beyin, beyin sapı ve omurilikte bulunan ve kasları kontrol eden motor sinir hücrelerinin (nöron) geri dönüşümsüz kaybına yol açan ilerleyici bir hastalıktır.


Türkiye’de toplam olarak 6000- 8000 civarı ALS hastası olduğu, her yıl yeni tanı alan hasta sayısının ise 1500- 3000 arasında değiştiği düşünülmektedir. Hastalığın %5-10’unda genetik geçiş söz konusu iken, geri kalan hastalarda hangi neden veya nedenlerin hastalığa yol açtığı bilinmemekte, genetik ve çevresel faktörlerin etkileşim göstererek bu karmaşık sürece neden olduğu düşünülmektedir.

Klinik bulgular ortalama 50-65 yaş arasında başlarken, hastalık erkeklerde kadınlara göre daha sık görülmektedir.

ALS’nin ne yazık ki henüz kesin bir tedavisi yoktur. Dünyanın her yanından farklı bilim insanları yoğun olarak yeni ilaç çalışmalarına devam etmektedir. ALS hastalarının mümkün olduğunca rahat ettirilmesi, normal yaşamlarını sürdürecek önlemlerin alınması, solunum fonksiyonlarının, beslenme durumlarının yakından izlenmesi, çevreyle iletişimlerinin ve fiziksel aktivitelerinin mümkün olduğunca korunması hastaların hem yaşam kalitelerini, hem de yaşam sürelerini belirgin olarak artırmaktadır.

ALS’nin belirtileri her hasta için aynı değildir, hangi nöronların etkilendiğine bağlı olarak büyük ölçüde değişkenlik gösterir.


Belirtileri:

Başlangıç belirtileri hastadan hastaya değişmekle birlikte, ilk belirti hemen daima kuvvetsizliktir. Sık görülen belirtiler vücudun farklı bölgelerinde kas seğirmeleri ve kramplar, yürüme güçlüğü ve düşmeler, günlük yaşam aktivitelerinde, çatal bıçak kullanmada, yazı yazmada ve merdiven çıkmada zorlanma şeklindedir. Hastalığın ileri evrelerinde konuşma ve yutma güçlüğü, çiğneme güçlüğü, beslenmede zorlanma, nefes darlığı, hava açlığı görülebilmektedir. Belirtilen bu son bulgular, nadir olarak bazı hastaların başlangıç yakınmaları da olabilmektedir. Etkilenen kaslarda güçsüzlüğün yanına kas hacmi kaybına bağlı kas erimesi eklenmektedir.

  • Kollarda omuzlarda ve dilde kas krampları ve seğirmesi

  • Bacaklarda, ayaklarda ve ayak bileklerinde güçsüzlük

  • Normal günlük aktiviteler esnasında (yürüme-koşma) zorluk

  • Sık sık ayağı takılarak düşme

  • Kontrol edilemeyen ağlama ve gülmeler

  • Elde güçsüzlük veya beceriksizlik

  • Yazı yazarken zorlanma

  • Kelimeleri yuvarlayarak veya geveleyerek konuşma ve yutma güçlüğü

  • Bilişsel ve davranışsal değişiklikler

  • Ağır objeleri kaldırmada zorluk

  • Sık sık elinde taşıdığı şeyleri düşürmek

  • Güçsüzlük ve yorgunluk

Hastalık ilerledikçe yukarıdaki maddelere ek olarak şu belirtiler de görülebilir:

  • Nefes darlığı

  • Nefes almakta zorluk

  • Yutma güçlüğü

  • Felç

Hastalık ilerledikçe ALS aşağıdaki komplikasyonlara neden olabilir:

  • Solunum problemleri

  • Konuşma sorunları

  • Yeme sorunları

  • Demans


KAYNAKLAR


https://www.memorial.com.tr/hastaliklar/als-amyotrofik-lateral-skleroz-hastaligi-nedir-belirtileri-nelerdir

https://www.sabah.com.tr/yasam/2020/06/21/dunya-als-gunu-nedir-21-haziran-dunya-als-gunu-onemi-nedir?paging=3

https://www.noroloji.org.tr/haber/800/21-haziran-dunya-als-gunu